Pankreas

Pankreas ;

Çift yapılı ve çift işlevli bir organ olan pankreas, iç ve dış salgı bezi olarak tanımlanır.

Bazı hücreler adacıklar halinde (langerhans adacıkları) bütün bezin içinde öbeklenmiştir. Bunlar salgıladıkları hormonlarla (ensülün, glükagon) pankreasın iç salgı işlevini yüklenir. Ensülünün salgılanmaması veya etkisiz bir ensülin salgılaması, genellikle doğuştan gelen ensüline bağımlı diyabetlere neden olur. Pankreasın diğer bazı hücreleriyse lopçuklar halinde öbeklenir ve proteinlerin, lipitlerin ve glüsitlerin sindirimi için gerekli enzimleri salgılamak görevini üstlenir. Pankreas kanallarına akıtalan pankreas dış salgısı günde 1 ila 4 litreye ulaşır.

Pankreasın dış salgı yapısını ilgilendiren hastalıklar, pankreas sıvısının boşaltım kanallarından taşarak bezin kendi kendini sindirmesinden, ödeme ve nekroza yol açmasından ileri gelir (akut pankreatit). Bu hastalıkların nedeni alkol, travma veya bir metabolizma bozukluğudur (hiperlipemi, hiperkalsemi). Teşhis ve tedavi genellikle yavaş ve zordur.

Kronik pankreatit, dış salgı parankimasının bir daha düzelmeyecek şekilde tahribidir. Bu dokunun yerine, pankreas kanallarının şeklini bozan, bunları daraltan veya genişleten, içerli kireçlenmiş protein taşlarıyla dolu sklerozlu bir doku geçer. Çok içki içilen ülkelerde bunun başlıca nedeni alkoldür. Kronik pankreatit, ağrılı akut pankreatit nöbetleriyle ilerler. Daha sonra, en çok yağların emilmesinde bozukluğa neden olan bir dış salgı yetmezliği ve diyabetten sorumlu bir iç salgı yetmezliğiyle daha da karmaşık hale gelir. Tedavisi, alkolü kesmek, ağrı nöbetlerini dindirmek ve yemeklerde pankreas özütleri almakla yapılır.

Pankras kanseri çoğunlukla dış salgı yapılarından kaynaklanır. Kanserin neden olduğu ölümlerin yaklaşık yüzde 4’nün kaynağı olan pankreas kanserleri, çoğu zaman karın ağrıları, zayıflama veya karaciğer metastazı için yapılan araştırmalar sırasında geç kalınmış olarak ortaya çıkarılır.