Şifalı Bitkiler ve Tarihsel Gelişimi

Şifalı Bitkiler ve Tarihsel Gelişimi;

Anadolu’daki tıbbi bitkilere ilişkin bilgiler Hitit dönemine kadar uzanır. Hitit tabletlerinde kayıtlı reçetelerde bugün de ana dolunun başlıca tıbbi bitkileri olan adamotu, banotu, haşhaş, mazı, mersin, salep, meyankökü, safran, üzerlik gibi bitkilerin adlarına rastlanmakta, ilacın hazırlanışı ayrıntılı biçimde anlatılmaktadır. Hititlerin bitkisel drogları yabani bitkilerden elde ettikleri gibi, bir kısmını yetiştirdikleri ve bazılarını ihraç ettikleri de bilinmektedir. Reçetelerde adı geçen hayvansal ve madensel kökenli droglar çok azdır. Bitkisel drogların Hititlerden sonra yunan, roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde de ilaçların bileşiminde en önemli yeri tuğu bilinmektedir. Osmanlı döneminde tedavide kullanılan drog ve ilaçların özelliklerini ve etkilerini belirten ve formüllerini veren kitaplara akrabadin denilmiştir. Konuya ilişkin ilk Türkçe eser XIV yy. da kaleme alınmıştır. Bilinen en eski eser Aydınoğulları Beyi 1.umur bey (1309-1348) adına yazılmış bir İbnül Baytar çevirisidir. Bunu Geredeki ishak bin Muradı n Edviye i Müfrede adlı kitabı izler. Kitapta alfabetik sıra halinde dönemin droglarının özelliği, hangi hastalıklara iyi geldiği ve yan etkileri hakkında bilgi verilmiştir. Kitaptaki çoğu drogların bugün de halk arasında aynı adla tanıması ve aynı amaçla kullanılması ilgi çekicidir.